جَنگ شُتُریّۀ فراهان: سرود ه هایی از ملاحسین صالحی گازرانی

| پژوهشگر مستقل - نویسنده و شاعر

جنگ شتریه و نویسندۀ آن سال ها پیش از این، هنگامی که برای تألیف اولین کتابم با نام طنزآوران اراک به پژوهش مشغول بودم، چندباری به کتابخانۀ میرجعفری در بوستان امیرکبیر اراک مراجعه کردم. در آن زمان، در گوشه ای از کتابخانه با مجموعۀ نفیسی از کتاب های خطی روبه رو شدم. متأسفانه آن آثار […]

کارنامۀ اراک و مرتضی ذبیحی

| پژوهشگر مستقل

انگار همین دیروز بود؛ ۱۲ سال پیش. عصر یک روز گرم مرداد ماه ۱۳۸۳. این نخستین دیدارم با استاد مرتضی ذبیحی بود. دیداری که آخرین دیدار نبود و تا آخرین برگ‌های دفتر زندگی او ادامه داشت: ۵ اسفندماه ۱۳۸۶. من دانشجوی کارشناسی ارشد رشتۀ زبان و ادبیات فارسی بودم و دربه در به دنبال منبعی […]

پژوهشی در بناهای آرامگاهی شهرستان تفرش

| کارشناس ادارۀ کل میراث فرهنگی استان زنجان - باستان­ شناس

مقدمه آرامگاه بنایی است که یک یا چند شخصیت مذهبی یا سیاسی در آن دفن شده باشند. این نوع بناها به دو گروه مذهبی (زیارتی) و غیرمذهبی تقسیم میشوند. آرامگاه های مذهبی به امامزاده معروف اند و در مقایسه با سایر بناهای اسلامی، جز مساجد، اعتبار ویژه ای دارند. مسلمانان، به ویژه شیعیان، به این […]

فصل درو: برگی از تاریخ اجتماعی معاصر ایران

| پژوهشگر تاریخ معاصر

بیان مسئله تاکنون، چنان که باید، در تاریخ نگاری ما توجهی درخور به جزییات و درون مایه های کمتر به سطح آمدۀ حیات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و آداب و رسوم لایه های عمیق تر جامعۀ ایرانی، به ویژه، در روستاها و مناطق دورافتاده، که چه بسا طی قرون و اعصار طولانی گذشته در تداوم بخشی […]

اقدامات نوسازانۀ بهداشتی در استان فارس

| کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه بیرجند

تجدد در ایران و تجدد روزمره تجدد در ایران مشتمل بر لایه های گونه گونی از شناخت مدرنیسم بوده است. یک بُعد شناختی و تاریخی مدرنیسم نوسازی دستگاه های اداری و چارچوب حکومتی بود. می دانیم که عصر قاجار زمینه ساز شکل گیری آگاهی همه جانبه ای نسبت به حکومت قانون و حکومت شد و […]

شاهک نشین مادی حَرزیَنو در پایان سدۀ هشتم پیش از میلاد و نشانه هایی از پیشینۀ باستانی هرسین

| پژوهشکدۀ باستان شناسی

هرسین امروزی شهری است، نه چندان بزرگ، در غرب ایران، در استان کرمانشاه؛ شهری با آثار باستانی و یادمان های تاریخی و فرهنگی بسیار؛ شهری که در کنجی از خاک مادستان و کمی جنوبی تر از شاهراه باستانی و مهم خراسان بزرگ آرمیده. در این مقاله سر آن دارم تا دربارۀ ریشه شناسی نام این […]

بررسی تاریخی نقش زنان در جنبش بابک

| استادیار دانشگاه بوعلی سینا

مقدمه جنبش بابک طولانی‌ترین و احتمالاً تأثیرگذارترین جنبش ایرانی در اوایل سده سوم هجری/نهم میلادی بود. او و پیروانش توانستند نزدیک به ربع سده نواحی غرب و شمال غرب ایران را با مرکزیت آذربایجان علیه خلافت عباسی بشورانند، به گونه‌ای که در مقایسه با دیگر جنبش‌ها خاطره آن هنوز در یادها مانده است. هدف بابک […]

کاوش باستانشناسی محوطۀ اشکانی تشویر طارم استان زنجان

| باستان شناس

مقدمه طارم یکی از شهرستان های هفتگانۀ استان زنجان است که در سال ۱۳۷۶به مرکزیت آب بر شکل گرفت و شامل دو بخش، پنج دهستان و ۱۵۰ آبادی است که ۱۰۲ آبادی آن دارای سکنه اند. مساحت این شهرستان ۲۲۳۵ کیلومترمربع است و از شمال به استان اردبیل و از شرق و شمال شرقی به […]

برآمدن تاریخدانی ایرانی: داستان زندگی حافظ فرمایان*

| استاد تاریخ دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا

خاورمیانۀ مدرن فاقد تاریخ‌نگاری جامعی است. کتاب‌های فراوانی به نقد و بررسی آخرین دستاوردها و رویکردهای موجود پرداخته و راهکارهایی را نیز عرضه کرده‌اند. با این همه، اثر تحقیقاتی منسجمی در این رشته، چه برای متخصصان و چه برای خوانندگان عمومی، فراهم نشده است. به‌ویژه تاریخ‌نگاری ایران مدرن که به علت تمرکز پژوهشگران بر تاریخ […]